Jak zostać Au Pair w Niemczech

Oliver, ekspert ds. biurokracji dla ekspatów

"

„Wielu młodych ludzi traktuje wyjazd jako tanią turystykę i zapomina, że państwo chroni ich przed wyzyskiem. Na tej wizie nie wolno dorabiać w weekendy, a złamanie tej zasady kosztuje pozwolenie na pobyt.”

Na czym polega niemiecki program au pair

Niemieckie państwo klasyfikuje program au pair jako wymianę kulturową, a nie jako pracę w gospodarstwie domowym. To rozróżnienie ma praktyczne skutki: określa, ile godzin możesz pracować, jakie zadania wolno ci powierzyć i ile musisz dostać.

Większość problemów, o których słyszymy, bierze się z jednego źródła: rodzina goszcząca traktuje au pair jak nisko opłacaną gosposię. Federalna Agencja Pracy (Bundesagentur für Arbeit) ustaliła dlatego sztywne wytyczne, a rodziny, które je łamią, tracą możliwość przyjmowania kolejnych au pair.

1. Warunki formalne

Żeby dostać wizę au pair albo legalnie pracować jako obywatel UE, ty i rodzina goszcząca musicie spełnić kilka warunków.

Skąd wymóg poziomu A1

Dla kandydatów spoza UE to najczęstsza przeszkoda. Urząd chce mieć pewność, że w sytuacji awaryjnej, kiedy dziecku coś się stanie, potrafisz się porozumieć i wezwać pomoc. Wymóg działa też jako filtr: pokazuje, że chodzi o wymianę kulturową, a nie o boczne wejście do Unii. Potrzebujesz oficjalnego certyfikatu uznanej instytucji, na przykład Goethe-Institut albo telc. Aplikacje do tłumaczenia i kursy internetowe bez egzaminu nie wystarczą.

2. Twoje prawa: godziny, obowiązki i kieszonkowe

Nie jesteś ani zwykłym pracownikiem, ani wyłącznie gościem. Niemieckie wytyczne dokładnie określają, co rodzina musi zapewnić w zamian za opiekę nad dziećmi.

Sygnały ostrzegawcze podczas rozmowy z rodziną

• Proszą o gruntowne sprzątanie całego domu albo pranie dla wszystkich domowników. Twoje obowiązki dotyczą dzieci i wspólnych przestrzeni, nie całego gospodarstwa.
• Sugerują, że 280 € zależy od liczby godzin albo od wyników. To stała kwota, nie wynagrodzenie za wydajność.
• Nie chcą podpisać standardowej umowy Federalnej Agencji Pracy i proponują własną. Nigdy nie podpisuj umowy autorskiej.

3. Wniosek wizowy krok po kroku

Obywatele UE, EOG i Szwajcarii nie potrzebują wizy: wprowadzasz się do rodziny i meldujesz adres.

Osoby spoza UE składają wniosek o wizę au pair. Obywatele niektórych państw, między innymi USA, Kanady, Australii, Japonii i Wielkiej Brytanii, mogą wjechać bez wizy i złożyć wniosek o kartę pobytu już na miejscu. Wszyscy pozostali muszą załatwić wizę w niemieckiej ambasadzie przed wyjazdem.

1. Znajdź rodzinę przez portal w rodzaju AuPairWorld albo przez zarejestrowaną agencję.
2. Podpisz umowę. Rodzina wysyła ci pocztą podpisany oryginał standardowej umowy au pair.
3. Skompletuj dokumenty: ważny paszport, podpisana umowa, zaproszenie, certyfikat A1 i wypełniony przez rodzinę Fragebogen für die Gastfamilie.
4. Umów termin w ambasadzie z dużym wyprzedzeniem. W niektórych krajach czeka się na wolny termin miesiącami.
5. Czekaj na decyzję. Ambasada przesyła akta do Ausländerbehörde w mieście rodziny goszczącej. To trwa zwykle od 4 do 8 tygodni.

4. Ubezpieczenie zdrowotne: obowiązek rodziny

Tutaj najczęściej dochodzi do nieporozumień.

Ubezpieczenie zdrowotne au pair opłaca i organizuje w całości rodzina goszcząca.

Au pair nie może korzystać z publicznej kasy chorych (GKV), ponieważ nie otrzymuje opodatkowanego wynagrodzenia. Rodzina wykupuje prywatną polisę dla au pair; specjalizują się w tym między innymi Care Concept i Dr. Walter.

• Koszt: rodzina pokrywa całą składkę i nie może potrącić jej z twoich 280 €.
• Zakres: leczenie, ciąża, wypadki i transport do kraju.
• OC (Haftpflichtversicherung): poproś, żeby rodzina wykupiła też ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Jeśli spowodujesz wypadek jadąc rowerem, bez OC odpowiadasz własnym majątkiem. Ten sam Care Concept ma w ofercie także Welcome Package^Ad: polisę OC i NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków) dla obcokrajowców przebywających w Niemczech czasowo, od 4,00 € miesięcznie.

5. Pierwsze formalności po przyjeździe

Meldunek (Anmeldung)

W ciągu 14 dni od przyjazdu meldujesz adres w miejscowym Bürgeramt. Rodzina musi wystawić Wohnungsgeberbestätigung, czyli potwierdzenie wynajmującego. Bez zaświadczenia o meldunku nie otworzysz konta w banku ani nie przedłużysz pobytu.

Konto bankowe

Nie przyjmuj 280 € w gotówce. Poproś o przelew: wtedy masz dowód, że pieniądze faktycznie wpływają. Potrzebujesz niemieckiego IBAN-u. Banki tradycyjne wymagają zaświadczenia o meldunku, ale konto cyfrowe otworzysz na podstawie paszportu przez telefon.

6. Czas wolny, urlop i podróże

To część umowy, o której rodziny goszczące najczęściej „zapominają”, a au pair rzadko o nią pyta.

• Dni wolne: przysługują ci co najmniej cztery wolne dni w miesiącu, w tym dwie pełne niedziele. Dzień wolny oznacza brak dyżuru, a nie „bądź w domu na wypadek gdyby”.
• Urlop: przy umowie dwunastomiesięcznej masz cztery tygodnie płatnego urlopu, przy krótszej odpowiednio mniej, mniej więcej dwa dni na przepracowany miesiąc. Kieszonkowe wypłacane jest normalnie.
• Wyjazd rodziny: jeśli rodzina zabiera cię ze sobą na wakacje i oczekujesz opieki nad dziećmi, to są dni pracy, a nie twój urlop. Ustal to przed wyjazdem na piśmie.
• Wieczory: dwa wieczory z opieką w tygodniu mieszczą się w trzydziestu godzinach, ale wliczają się do limitu. Regularne „siedzenie z dziećmi” po godzinach to nadgodziny, a nie przysługa.

Zapisz uzgodnienia w kalendarzu wspólnym z rodziną. Przy sporze z Ausländerbehörde albo przy zmianie rodziny liczą się notatki, nie wspomnienia.

7. Kiedy układ się nie sprawdza

Nie jesteś uwięziona. Standardowa umowa au pair przewiduje dwutygodniowy okres wypowiedzenia (Kündigungsfrist).

Składasz wypowiedzenie na piśmie, przez te dwa tygodnie nadal mieszkasz i pracujesz u rodziny, a w tym czasie szukasz nowej. Gdy ją znajdziesz, natychmiast zgłaszasz zmianę do Ausländerbehörde, żeby przepisać pozwolenie na pobyt. Jeśli nowej rodziny nie znajdziesz, musisz wyjechać z Niemiec.

8. Ile to kosztuje i co zostaje w kieszeni

Rok au pair nie jest sposobem na zarobek, ale przy uczciwej rodzinie wychodzi się na plus.

Po twojej stronie, jednorazowo: egzamin A1 kosztuje 90 do 150 € w zależności od kraju i instytucji, tłumaczenia przysięgłe 30 do 60 € za stronę, opłata wizowa 75 €, do tego bilet lotniczy. Rodzina nie ma obowiązku pokrywać przelotu, choć część rodzin zwraca koszt biletu powrotnego po przepracowaniu pełnej umowy. To ustalenie przed podpisaniem umowy, nie po.

Co miesiąc dostajesz: 280 € kieszonkowego, 70 € dopłaty do kursu językowego, mieszkanie i pełne wyżywienie za darmo, opłacone ubezpieczenie zdrowotne i bilet na dojazd do szkoły językowej. Te 280 € to pieniądze do swobodnej dyspozycji, bo koszty życia pokrywa rodzina.

Czego rodzina nie może potrącić: składki ubezpieczeniowej, kosztów wyżywienia, opłaty za pokój ani „udziału w rachunkach”. Jeśli pada taka propozycja, to nie jest program au pair, tylko praca na czarno.

Kieszonkowe au pair nie podlega opodatkowaniu i nie wymaga zgłoszenia w niemieckim urzędzie skarbowym. Zeznania podatkowego z tego tytułu nie składasz.

9. Co po roku au pair

Wiza au pair obejmuje najwyżej 12 miesięcy i nie da się jej przedłużyć. Można natomiast zmienić tytuł pobytowy, i to bez wyjazdu z kraju: wniosek składasz w miejscowym Ausländerbehörde. Najczęstsze drogi to:

1. FSJ albo BFD: dobrowolny rok socjalny w szpitalu, przedszkolu albo organizacji pomocowej.
2. Wiza studencka: jeśli twój niemiecki sięgnie B2 lub C1, możesz studiować na bezpłatnej uczelni publicznej.
3. Ausbildung: trzyletnia płatna nauka zawodu, na przykład w pielęgniarstwie, IT albo rzemiośle.
4. Wiza językowa: pobyt wyłącznie na intensywny kurs niemieckiego.

Często zadawane pytania (FAQ)